Met zijn vijfde operacompositie Yvonne, princesse de Bourgogne

boekte Boesmans groot succes in de Opéra national de Paris (opdrachtgever van de creatie). De nieuwe opera bleek meteen ook het afscheidscadeau van directeur Gerard Mortier aan Parijs. In het kader van het Belgische voorzitterschap van de EU is het muziektheaterstuk eindelijk bij ons te zien. De Franstalige tragikomedie is wat bizar en zuurzoet. Het heeft meer van een shakespeariaans stuk dan van een opéra comique. Al zijn de personages, prins Filip op kop, zeer herkenbaar en absurd doorheen heel de opera.

Ook Ingmar Bergman regisseerde een theaterversie van Yvonne.
Philippe Boesmans: Witold Gombrowicz (1904-1969) is van amateurgezelschappen tot het beroepstheater veel gespeeld. Ook in Frankrijk waar hij woonde. Ik heb een vijftal jaar geleden heel zijn werk gelezen, op Yvonne na. Bij de generale repetitie van mijn vorige opera Julie, op het festival van Aix, zat ik iets te drinken met Luc Bondy. Bernard Foccroulle kwam langs en zei: 'Als je het altijd over die Poolse schrijver hebt, waarom doe je dan Yvonne niet?' In had dit theaterwerk uit Gombrowicz' jonge schrijversjaren nooit gezien, en kocht het boek. Gerard Mortier kwam het te weten en hapte toe om me de operaopdracht te geven.

Beviel het verhaal u meteen?
Boesmans: Het zet de typische stijl van Gombrowicz in alle eenvoud neer. Een meisje dat 'zogezegd' lelijk is, brengt iedereen in verwarring. En een puberaal-wispelturige prins wil zich met haar verloven, wat heel het paleis en de goegemeente doet steigeren. De onderliggende betekenis is de verstoring van ons erotische denken en voelen als de confrontatie 'vreemd' is. Een voorbeeld: als in een restaurant iemand binnenkomt die deels verbrand is in zijn gezicht, gaat iedereen opkijken. Niet lang, eigenlijk enkel snel en deels verveeld. Hetzelfde gebeurt als er een buitenissig mooi iemand binnenstapt. Dus de verwarring die ontstaat bij lelijkheid of schoonheid is van dezelfde orde. Bovendien is het zo dat als één iemand vindt dat iemand lelijk is, iedereen dit gaat beamen. In het geval van Yvonne ontstaat de vreemde situatie dat de prins zich tot haar aangetrokken voelt. Hij ervaart die lelijkheid dus anders. Wat op zich alweer grappig is omdat de Belgische prins Filip naar de galavoorstelling komt, en 'zijn' prinses is wel bloedmooi. (Lacht)

Het werk zit vol thema's als machtsmisbruik en intolerantie.
Boesmans: Het is geen expliciet werk over uitsluiting (iedereen die tegen iemand is), onverdraagzaamheid, de aanstekelijkheid van groepsverwarring of het burleske van extreme karakters. Al kun je voor jezelf wel elke invalshoek accentueren in het werk. Maar zelf hebben regisseur Bondy en ik dit niet willen doen. Het luik 'machtsmisbruik' bijvoorbeeld verwijst naar het soort kleine republieken waar zonder scrupules alles kan, zelfs moorden. In het stuk komen we trouwens 'moorden van vroeger' te weten, bij het nobele gezelschap. Ook de wispelturigheid van de nooit volwassen geworden prins, die zich wil verloven met een lelijk meisje als teken van opstand tegen de familie, blijft intrigeren. Bij Gombrowicz draait het vooral over hoe mensen zich in groep verhouden tegenover elkaar. En hoe iemands houding verandert als de groep een keuze of standpunt bepaalt. Trouwens, als iemand in een familie binnenkomt, verandert altijd alles.

Zijn al deze elementen in muziek te vatten?
Boesmans: Yvonne spreekt haast niet in het stuk, maar in de muziek is haar thema herkenbaar. Zo ook voor de vrouwenversierders-vrienden van de prins: de mooie Isabelle, die normaal bestemd zou zijn om prinses te worden; de bazige koningin; de despoot-koning. Voor een opera moeten er archetypes zijn. Ik hou van het narratieve van een toneelstuk om een opera te maken. Het grote Shakespeare-gehalte slaat altijd aan in opera. In ons decor kan trouwens gerust een andere opera gespeeld worden.

Welke projecten hebt u nog op stapel staan?
Boesmans: Yvonne wordt wegens succes in Parijs hernomen in 2013. De Vlaamse Opera vraagt me alsmaar om 'iets' met Hugo Claus te doen: een opera over Het verdriet van België of De geruchten. Een Franstalige die een Vlaamse auteur, en de kleingeestigheid van de vroegere Vlaamse bourgeoisie, in het Frans gaat inblikken: dat vind ik er wat over, en te provocerend. Dus ik bedankte ervoor. Een operaopdracht voor 2014 van Munt-directeur Peter de Caluwe heb ik wel aanvaard. De Munt blijft nu eenmaal - hoe oud ik ook ben - een beetje 'ma maison'.

:: Yvonne, Princesse de Bourgogne, 9>21/9; 9,10, 14, 15, 17, 18 & 21/9: 20.00, 12 & 19/9: 15.00, €10>170, De Munt, Muntplein, Brussel, info@demunt.be, 070/23.39.39.