T ien jaar Knack Focus wordt gevierd met een uitgebalanceerd filmprogramma in Cinematek, om duimen en vingers bij af te likken. Maar we beginnen met wat er níét te zien zal zijn.

Welke films wou u erbij, maar konden toch niet vertoond worden?

Patrick Duynslaegher: "Ik wou Millennium actress van de twee weken geleden overleden Japanner Satochi Kon laten zien. Die film illustreert dat je met animatie precies dezelfde dingen kunt doen als in een fictiefilm. Satochi Kon werkt met een ingewikkelde flashback-structuur, speelt met herinneringen zoals Resnais, graaft in de filmgeschiedenis en stelt een fictieve biografie voor als reëel. Maar ze hebben helaas geen kopie gevonden, en Cinematek vertoont principieel geen dvd's. Ook El cielo dividido van de Mexicaan Julián Hernández kon niet. Dat is een van de meest sensuele films aller tijden. In tegenstelling tot zoveel andere regisseurs uit de queer cinema van de jaren 1980 is Hernández niet mainstream gegaan."

"Een derde afwezige is Bug van William Friedkin. Hij was een van de tenoren van de seventies, de laatste grote periode van de Amerikaanse mainstream-film, en maakt nog altijd goeie films. Dat kun je over Scorsese ook zeggen, maar Friedkin heeft een vormelijk en inhoudelijk radicalisme dat je niet meteen met veteranen associeert."

"Deze drie films zijn overigens meteen op dvd uitgekomen. De bioscoop heeft zijn alleenheerschappij verloren. Vroeger was de ultieme bekroning de vertoning op groot scherm. Nu wordt de hoofdschotel soms overgeslagen." 

Is dit een jammerklacht?

Duynslaegher: "Neen. Ik begrijp het gejammer over het einde van de cinefiele cultuur niet. De cinefiele cultuur is groter dan ooit tevoren, maar ze ziet er anders uit. Er is een radicale verschuiving. Denk maar aan de explosie van filmfestivals over de hele wereld, de communities die bloggers creëren, de gespecia­liseerde filmwebsites, de supercinefiele geannoteerde dvd-edities,..."

"Op zoek naar de markante films van de voorbije jaren stelde ik me de vraag in hoeverre cinema zelf nog markant is. Film is maar een van de vele manier om naar beelden te kijken. Cinema heeft geen monopolie meer op beelden met impact. Mensen hebben nog nooit zoveel naar film gekeken als nu. Alleen gebeurt het op andere dragers, schermen en tijdstippen."

"De dooddoener van de zeurkousen is: 'Als Bergman vandaag leefde, dan zouden zijn films niet in de bioscoop raken.' Dat zou inderdaad een probleem kunnen zijn. Tegelijk kan iedereen de equivalenten van Bergman voor een heel schappelijke prijs opnemen in zijn dvd-collectie. Ik deel het pessimisme niet. De wereld verandert, pas je aan."

De selectie bestaat uit markante films. Met het woord markant kun je elke richting uit.

Duynslaegher: "Ik ben zelf met een voorstel naar Cinematek gestapt. Tien jaar Knack Focus valt samen met het eerste decennium van de 21ste eeuw. Ik had ook mijn twintig favoriete films van de jaren nul kunnen kiezen. Maar de keuze zou te conventioneel geweest zijn: het werk van de broers Dardenne, Michael Haneke, Terrence Malick, Tim Burton, Johnnie To, Tsai Ming-liang, Pedro Almodóvar. Zo'n selectie was onvoldoende uitdagend. Liever zocht ik films die ik ook erg goed vind, maar die tussen de mazen van het net gevallen zijn of die een beetje alternatiever zijn. Dat kan een miskende film als Bug zijn, maar ook een Before the devil knows you're dead van Sidney Lumet. Deze tachtiger maakt films met een temperament en een sociale betrokkenheid waar veel jonge regisseurs van kunnen leren."

"Voor elke film heb ik zo een reden. Elephant won de Gouden Palm en kun je bezwaarlijk alternatief noemen. Maar je kunt niet om die film heen. De manier waarop van Gus Van Sant adolescenten filmt, is prachtig en de film getuigt van iets essentieels."

"Genrecinema was ook belangrijk. Veel regisseurs probeerden iets met klassieke genres te doen. Soms lukt het, soms niet. The way of the gun getuigt van een knappe, stijlvolle manier om met de erfenis van Sam Peckinpah en Sergio Leone om te gaan."

Wat was er eerst bij u, de film of de journalistiek?

Duynslaegher: "Zeker niet de journalistiek. Ik zat al als zesjarige in de cinemazaal. Mijn moeder was ouvreuse in wijkcinema's in Gent: ze begeleidde mensen met een lampje naar hun plaats. Als kind was ik niet gemakkelijk, zegt men. Alleen in de filmzaal kreeg je me stil. Van twee uur 's middags tot tien uur 's avonds. Ik zag films drie keer."

Hoe ziet Knack Focus er over tien jaar uit?

Duynslaegher: "Dat weet niemand - en dat is vreemd. Twintig jaar geleden was diezelfde vraag niet zo moeilijk te beantwoorden. De laatste vijf jaar is er meer veranderd dan de veertig jaar daarvoor. De schrijvende pers heeft wel crisissen gekend, maar nooit zulke radicale veranderingen. De invoering van kleur of ander papier is niet te vergelijken met de komst van internet. Eerst was dat een andere poot, een versterking; nu is het meer een parallel universum dat al de rest in vraag stelt. Je kunt niet op je lauweren rusten." 

"Tekst zal blijven. Maar hoe lang drukken we hem nog af op papier? Als er nieuwe media doorbreken, denkt men altijd dat de oude media ten dode opgeschreven zijn. Maar de meeste media zijn blijven bestaan, ze passen zich aan. De radio bestaat nog. William Goldman zegt over de cinema: 'Nobody knows anything.' Dat kun je veralgemenen. Tien jaar geleden was het buzzword 'de informatiesnelweg'. Onlangs dat woord nog horen vallen? Computer en televisie zouden strijden om het centrum van entertainment en amusement te worden. Niemand sprak over de mobiele telefoon. En is Facebook niet fascinerend?"

:: Tien jaar Knack Focus, van 9 september tot en met 1 oktober in Cinematek. Meer op www.cinematek.be