De vakantie heeft goed gedaan. Ik kan er opnieuw met veel energie tegenaan. En toch ... De batterij is opgeladen, maar enkele recente gebeurtenissen waren confronterend. Ze laten me sindsdien met veel vragen achter. 

Vlak na de verkiezingen werd ik, tijdens een zomerse familiebarbecue in een net Vlaams dorp, weer eens met mijn neus op de feiten gedrukt over hoe de modale Vlaming naar Brussel kijkt. Brussel? Niks mee te maken! Vreemd, het is daar vuil, dat ze maar splitsen, enzovoort. 

Is het een gebrek aan nieuwsgierigheid, is het angst, vervreemding? Trekken mensen zich terug in de eigen veilige kring? Hoe kunnen we dat veranderen? 

In mijn alledaagse professionele activiteiten van Art2Work probeer ik jongeren uit de kanaalwijken kansen te geven op de arbeidsmarkt, onder meer via een professioneel inschakelproject. Het gaat om acht jongeren waarvan 'wij' denken dat ze willen werken aan hun toekomst. Begin dit jaar gingen we van start. Einde juni volgde een eerste evaluatie van de groots aangekondigde ambities. Wat moeten we verbeteren, zijn de klanten/partners tevreden, met welke personen gaan we verder, wie verdient de investering van middelen en energie,...? 

De evaluatie was moeilijk en confronterend. Hoe krijgen we deze jongeren, die met zo velen zijn en de toekomst van deze stad uitmaken, in beweging? Hoe krijgen we ze zover dat ze ondanks al hun achterstand (sociaal, taal,... ) toch zichzelf ontwikkelen en mee actieve burgers worden? Hoe komt het dat dit zo moeizaam verloopt? Een gebrek aan nieuwsgierigheid, angst, vervreemding? Trekken ze zich terug in de eigen veilige kring? Hoe kunnen we dat veranderen? 

Vragen voor Brussel

Deze twee persoonlijke ervaringen roepen emoties en vragen op. Veel vragen die ik ook wil stellen aan mijn medestadsbewoners, aan iedereen die een hart heeft voor deze stad, voor iedereen die de eigen niet-Brusselse familieleden toch nog warm wil maken voor deze stad, voor iedereen die wil dat alle wijken en bewoners mee actief zijn. Voor Brussel. 

Moeten we onze eigen ideeën en opvattingen niet eerst grondig proberen te herbekijken? 

Moeten wij niet allen proberen om fierder te zijn op onze stad? Moeten we niet gewoon zelf fierder zijn en leren fier te zijn op onszelf? 

Moeten we niet met meer openheid en kritiek kijken naar ons eigen gedrag, de vorm van onze instellingen, de structuren waarin we functioneren? 

Moeten we niet proberen om mensen van in de wieg aan te moedigen om nieuwsgierig te zijn? Moeten we hiervoor niet eerst het nodige kwalitatieve onderwijs bieden? Moeten kinderen en jongeren geen veilig kader hebben om zich volop te kunnen ontwikkelen? 

Mogen we wel tevreden zijn met de huidige nogal statische multiculturele realiteit waarin vele Ukkelaars waarschijnlijk nooit westelijker komen dan de Zavel en waarin vele Molenbeekse jongeren zelfs het einde van hun straat amper kennen? 

Moeten we niet dynamischer en creatiever zijn en echt werk maken van een intercultureel engagement tussen mensen van diverse culturen en geloofsovertuigingen? Is dit geen belangrijke voorwaarde om een noodzakelijke gezonde beweging te verzekeren tussen talent, werk en kapitaal? 

Moeten wij, overheden en burgers, niet proactiever samenwerken aan nieuwe modellen waarin verantwoordelijkheden verdeeld worden, met de nodige regels, maar ook de nodige beloningen. Welke systemen van wederkerigheid moeten we ontwikkelen? Hoe kunnen we mensen beter responsabiliseren? Moeten er dan ook niet meer stimulansen ontwikkeld worden om burgers aan te zetten tot een verhoogde (inter)activiteit en (inter)culturaliteit? 

Moeten we de vele jongereren in deze stad niet langs alle kanten aanmoedigen om hun aspiraties te verhogen en om hen geloof te geven in hun mogelijkheden? Hoe krijgen we ze uit hun slachtofferhouding? Moeten er geen reserves worden aangelegd van talenten? Moeten ze niet zelf van hun eigen no-go-zones must-go-zones maken? 

Mogen we met zijn allen niet wat ambitieuzer zijn voor onszelf, onze wijken en onze stad? Een beetje uitstraling kan toch geen kwaad? 

Kunnen we elkaar niet wat meer vertrouwen, onze vele gevechtjes beëindigen en de eigen forten en grote gelijken omverwerpen? 

Moeten we niet samen de ambitie hebben om een visie te ontwikkelen? Een visie die we erna ook samen moeten omzetten in acties met verantwoordelijkheden voor iedereen? 

Ik wil graag hierin verder geloven. 

Op 17, 18 en 19 september organiseren verschillende (socio)culturele instellingen uit de kanaalzone het eerste Festival Kanal. Een aanzet van een ambitieus project voor de volgende jaren, gestuwd door de burgerbeweging Platform Kanal. Het Festival Kanal wordt georganiseerd in een breed samenwerkingsverband tussen private en publieke structuren. Een samenwerking die gebaseerd is op wederzijds geloof in gezamenlijk kunnen. Mijn inzet hiervoor is waarschijnlijk een persoonlijk zoeken naar antwoorden op vele van de hier gestelde vragen. Daarvoor kwam ik blijkbaar met veel goesting terug van vakantie. 

Zoekt u mee of hebt u een gebrek aan nieuwsgierigheid, hebt u angst, vervreemding? Trekt u zich terug in de eigen veilige kring? 

door Wim Embrechts