D e Jong begon zijn journalistenloopbaan als stadsverslaggever in Rotterdam, maar zijn uiteindelijke doel was duidelijk. "Ik heb  Russisch gestudeerd," zegt hij. "Een baantje in Moskou was dus mijn droom. In 1997 kreeg ik daar een freelancebaan te pakken, onder meer voor de krant Trouw. Ik ben met twee tassen naar Moskou vertrokken en ik ben teruggekomen met een Vlaamse vrouw en twee kinderen. Moskou heeft mij en mijn vrouw bij elkaar gebracht. Grappig, als je bedenkt dat zij in Schoten  en ik in Dordrecht ben geboren, op nauwelijks zestig kilometer afstand van elkaar. In Moskou kwam ik vast in dienst bij de NOS en na een omzwerving langs Boedapest ben ik in de zomer van 2006 hier terechtgekomen."

 

De Jong begon in Brussel als radioverslaggever voor Europa. Maar in 2006 waren er moeilijkheden bij de benoeming van de Commissie-Barosso I. "Ik had het gevoel dat ik dat verhaal helemaal gemist had," zegt hij nu. "Maar wat België betreft, ben ik dan wel met mijn neus in de boter gevallen. Een klein jaar na mijn aankomst zijn immers  jullie politieke strubbelingen begonnen."

 

Daarmee steeg ook de interesse vanuit Nederland voor het Belgische politieke reilen en zeilen. "Al heeft dat ook te maken met enige sensatiedrang," aldus De Jong. "Ik kan niet ontkomen aan de vraag wanneer België nu zal ophouden te bestaan. Je proeft altijd een hang naar opwinding in die interesse. Want inhoudelijk ligt het zwaar op de maag. Het heeft heel wat voeten in de aarde om een zinnig tv-stukje te brengen over Brussel-Halle-Vilvoorde."

 

Komt daar nog eens bij dat de NOS een kleine flater beging door een landkaart van België  op het scherm te brengen waarin West-Vlaanderen opeens bij Wallonië hoorde. "Ik was toen zo gefixeerd op Brussel, Halle en Vilvoorde, dat ik dat over het hoofd zag," aldus een licht gegeneerde De Jong.

Als inwoner van Tervuren is hij nochtans een ervaringsdeskundige als het op de situatie in de rand aankomt. "Dan merk je toch heel wat rare kantjes," zegt De Jong. "Ten eerste heb je dat anti-Franse gevoel dat speelt. 'Hier sporten wij in het Nederlands', die dingen. Wat ik ook heel raar vind, is dat ik als inwoner van Tervuren extra betaal voor het zwembad in Overijse. Dat soort beleid irriteert me. En Vlamingen en Franstaligen doen elkaar op een gelijkaardige manier de duivel aan. Als je als Italiaanse pizzabakker de taalpolitie op je bek krijgt omdat je menu in het Frans opgesteld is, dan is dat toch een brug te ver. Door mijn Vlaamse schoonfamilie begrijp ik de Vlaamse frustratie over het verleden wel, maar zulke maatregelen gaan het verschil niet maken. Als je daar zelf mee in aanraking komt, doet het toch de wenkbrauwen fronsen. Het voelt niet erg Europees aan, in de Europese hoofdstad."

 

De Jong heeft weinig begrip voor de fameuze uitspraak van Yves Leterme over tweetaligheid. In een interview beweerde hij dat Franstaligen intellectueel niet in staat waren Nederlands te leren. Leterme zelf zei dat hij verkeerd geciteerd werd. "Maar tweetaligheid is gewoon erg moeilijk," aldus De Jong. "Het vereist heel wat inspanning. Alleen als er voldoende motivatie is, doen mensen die moeite. Voor veel Vlamingen was tweetaligheid lang een noodzaak, maar nu zie je dat de kennis van het Frans terugloopt. Dat terwijl de kennis van het Nederlands bij Franstaligen toeneemt. Zij zien nu in dat tweetaligheid hen een economisch voordeel oplevert."

In dat opzicht is De Jong vooral positief over de jongere generatie. "Daar merk ik veel bereidheid om Nederlands te leren. Er is een oudere generatie voor wie Frans de enige taal op de planeet blijft, maar dat is een uitstervend ras. Al is er nog veel werk aan de winkel. Toen we een reportage draaiden in het Athenée Royal in Sint-Pieters-Woluwe, bleek dat een gesprek in het Nederlands met nota bene de leerkracht Nederlands zelf niet tot de mogelijkheden behoorde. Die school toonde de moeilijkheden van het Franstalig onderwijs. De gebouwen gaven een onderkomen, Oostblokachtige indruk."

 

Wie denkt dat buitenlandse correspondenten uitsluitend vanachter grote bureaus of diep in de catacomben van het Europees Parlement werken, moet zijn beeld wat bijstellen. Zo was De Jong samen met Brussels parlementslid Fouad Ahidar (SP.A) begin dit jaar getuige van een opstootje tussen jongeren en MIVB-veiligheidspersoneel. "Daar is heel fout over bericht," zegt De Jong. "Wij zijn niet gemolesteerd, zoals te lezen viel, die jongens hebben ons niet aangeraakt. Al was het wel beangstigend. Als Fouad er niet was bij geweest, had het behoorlijk fout kunnen aflopen. Zo krijg je wel de resultaten te zien van generatielange kansarmoede. In de pers wordt daar wel nogal vergoelijkend over bericht. Men heeft het dan over 'jongeren', maar dat is gewoon een bende 21-jarigen die op niets anders uit is dan rotzooi maken."

 

Geen geweldige indruk van de stad dus? "Het is een plaats die zich maar langzaam blootgeeft, en ze maakt een heel diffuse indruk. Ook door dat lappendeken van gemeenten. Lelijkheid en schoonheid wisselen elkaar af. Het duurt een hele tijd alvorens je dat leert te appreciëren."

 

Nederland staat bekend als fietsland, wat doet een Nederlander dan die naar het automekka Brussel verhuist? "Ik heb lang gefietst tussen mijn kantoor en mijn woonplaats Tervuren," zegt De Jong. "Maar omdat ik verhuisd ben binnen Tervuren, ben ik ermee gestopt. De afstand werd net iets te groot. Ik moet wel toegeven dat ik hier 'op zijn Amsterdams' fietste. Vrij roekeloos dus, de auto's moeten zich maar naar mij richten, die mentaliteit. Veel automobilisten zullen wel van mij gedacht hebben: 'Daar gaat weer een arrogante Hollander'. De fietscultuur is hier wel in opgang, kijk maar naar Villo. Al zijn die fietsen volgens mij totaal ongeschikt om de Brusselse hellingen mee te beklimmen." Het openbaar vervoer kan evenmin op veel genade rekenen. "Ik heb een fantastische tramrit vanuit Tervuren, heel mooi. Maar of dat daarom nu in die trams uit de jaren vijftig moet? Die zitten bovendien in de spitsuren altijd eivol, en buiten de spits is de frequentie heel laag. Als ik rond negen uur nog naar huis wil, duurt dat al snel een uur."

 

Buitenlandse correspondenten krijgen vanuit Vlaamse hoek vaak het verwijt zich vooral op de Franstalige pers te richten. Cliché of waarheid? "Ik krijg wel eens telefoontjes van collega's die Le Soir hebben gelezen en dan willen weten wat er in de Vlaamse kranten staat," zegt De Jong. Het cliché klopt dus gedeeltelijk, en daar heeft De Jong zijn bedenkingen bij. "Ik  verbaas mij altijd over het gemak waarmee Vlamingen in de Franstalige pers met fascisten worden vergeleken. Toen Le Soir dat stuk over de Wooncode verscheen met een foto van een massagraf ernaast, wist ik meteen dat daar narigheid van zou komen. Nu ja, Le Soir overtreedt wel vaker de grenzen van het welvoeglijke. Daarom ook dat sommige uitspraken van een FDF'er als Olivier Maingain als normaal worden ervaren. Terwijl dat beeld toch heel 'zwart' is."

 

Tot slot de vraag die iedereen De Jong stelt in zijn thuisland: wanneer knalt het? "De Franstaligen hebben de vorige keer alle voorstellen systematisch geboycot en ze zijn daarvoor 'beloond' met een sterke Bart De Wever. Een goeie oplossing moet wel ergens te vinden zijn, maar dat  vereist buigzaamheid. En je hebt natuurlijk maar één onverantwoord iemand nodig om het hele proces om zeep te helpen."