Alle columns

Geert V. heeft gelijk. De goede tweetaligen komen uit het Nederlandstalig onderwijs dat nog in gunstiger omstandigheden moet kunnen werken met de beste methodiek. Enkel daarop moet men mikken.

Volledig akkoord lmet Geert V. Het Nederlands onderwijs levert goede twee-, drietaligen af als de uren maximaal benut worden en de lessen op de beste manier gegeven in gunstige omstandigheden.

Ik volg de analyse van Geert van Istendael, maar wil er graag een paar randbemerkingen bij maken. Het klopt dat er heel wat meertalige kinderen uit het Nederlandstalig onderwijs komen in Brussel. Thuis spreken ze de taal van het thuisland van hun ouders of grootouders. Het Frans is hun tweede taal, nog steeds de belangrijkste stadstaal, de taal waar hun ouders in werken en waarmee ze zich in de stad bewegen. En in de Nederlandstalige scholen wordt alles op alles gezet om het Nederlands goed aan te leren. Mijn kinderen gaan hier naar school in Schaarbeek en ik merk hoe hun vriendjes zich makkelijk uitdrukken in drie verschillende talen. Die drietaligheid is weliswaar geen evidentie en als deze kinderen naast de school niet door hun ouders in het Nederlands geholpen kunnen worden of voldoende buitenschoolse activiteiten in het NL volgen, durft het al eens mislopen met als gevolg dat deze kinderen in het secundair onderwijs (ook al is hier een speciaal Brussels curriculum in het leven geroepen waar deze kinderen een laatste intensieve kans geboden wordt in de eerste graad om het NL als studietaal helemaal onder de knie te krijgen) uiteindelijk het ASO niet aankunnen en alsnog in het technisch of beroepsonderwijs terecht komen, waar ze dan niet per definitie op hun plaats zitten. Een taalvaardigheidsexpert vertelde me ooit dat immertie-onderwijs omwille van deze meertalige context in Brussel niet kan werken. Kinderen die uit een Nederlandstalig milieu komen, zoals de mijne, worden meer dan de kinderen in Vlaanderen uitgedaagd om het Frans te leren, maar tegelijkertijd creëert de zeer strikte nadruk op het Nederlands in het basisonderwijs, een gevoel dat ze het Frans niet echt moeten leren. Het is een 'verboden' taal in de schoolcontext, er moet immers continu en overal Nederlands gesproken worden om de 'anderstalige' kinderen op elk vlak en liefst ook spelerderwijs Nederlands bij te brengen. Met lede ogen zie ik aan dat Nederlandstalige kinderen zo kansen ontnomen worden om zich spelerderwijs te ontwikkelen tot tweetalige Belgen.
Ik denk dat men in het Nederlandstalig onderwijs in Brussel al lang weet hoe men goed onderwijs moet aanbieden en ver voorstaat met allerlei taalvaardigheidsmethodieken tav Vlaamse scholen. Ik ben dan ook pleitbezorger voor meer ondersteuning voor dat onderwijs (zoals van Istendaal), maar laat ons er ook zorg voor dragen dat de 'meertalige' kinderen finaal niet uit de boot vallen en dat de Nederlandstalige kinderen meer Frans aangeboden krijgen, zodat Frans studeren ook voor hen een echt plezier wordt.

In Vlaanderen vind je steeds meer zogeheten ervaringsdeskundigen die onze scholen taalarm willen houden. Zij zwaaien met anecdotes van God en klein pierke om te bewijzen hoe slecht tweetaligheid op school (en zelfs daarbuiten) wel is voor hun kinderen. Ik ben daarentegen belezen.

Uiteraard heb ik die 'studies uit alle 's Heren landen' gelezen, zoals de meesten (maar blijkbaar niet allen) die zich over meertalig onderwijs uitlaten. Maar ik vrees dat ik, onbeduidende verdediger van het meertalig onderwijs, desalniettemin niet één argument durf aan te dragen dat ik zonder blikken of blozen eminent, kardinaal, of zelfs maar excellent zou willen noemen. Ik heb echter voldoende gelezen om enkele nuchtere, wetenschappelijk onderbouwde argumenten aan te dragen (en u te sparen van defaitistische tirades).

Ten eerste is het Nederlandstalig onderwijs in Brussel voor leerlingen die het Nederlands niet als moedertaal hebben, geen vorm van meertalig onderwijs - noch is het dat buiten Brussel. Meertalig onderwijs voorziet in een constructieve, taalrijke leeromgeving die de moedertaal ondersteunt. Het eentalig onderwijs doet dat niet. Dit heet 'submersie', de kinderen in het taalbad gooien, en het is de beste methode om ze te laten verzuipen. Dat loopt soms goed af voor een minderheid, maar daarnaast is er een grote massa die niet aan de bak komt.

Met meertalig onderwijs heeft dat echter niets te maken: de doelstellingen van het meertalige onderwijs zijn niet uitsluitend op taal gericht. Het gaat om het aanreiken van een onderwijsinnovatief project dat aansluit bij de maatschappelijke ontwikkelingen in Europa aan het begin van de 21ste eeuw. Europa is een entiteit met een eigen identiteit. Dat levert het Europese onderwijs een doel en een visie op, wat het bijvoorbeeld onderscheidt van het Canadese immerisie-onderwijs, van OETC, taalgericht vakonderwijs, NT2, en ga zo maar door.

Jongens en meisjes worden trouwens niet meertalig in het reguliere onderwijs. Er zijn ondertussen al meer dan twee decennia lang tekenen dat het alsmaar slechter gaat met ons vreemdetalenonderwijs. Dat honderden leerkrachten vandaag nog steeds en in zeer ondankbare omstandigheden (een van de weinig zaken waarover ik het met de heer Van Istendael eens kan zijn) eindeloze inspanning leveren om de kinderen Nederlands, Frans en andere talen bij te brengen, is geen heldendaad, het is een Sisyfusarbeid.

In plaats van hen te lauweren (soms lijkt het meer een doornenkrans) en als martlaars te beklagen, maar verder niets aan hun penibele situatie te veranderen, zouden we hen beter helpen. En dat begint bij het invoeren van meertalig onderwijs. Niet alleen worden de leerlingen er beter van, ook de leerkrachten (alle leerkrachten, niet enkel zij die een zaakvak door middel van een andere taal geven) plukken er de vruchten van. Leerlingen zijn meer gemotiveerd, hun spreekdurf is groter, en wat blijkt, ze spreken zelfs meer Nederlands (ook even om de flaminganten gerust te stellen)!

Ik stel voor dat wie hier niet mee akkoord gaat, eerst eens een boek vastpakt. Te velen voelen zich niet langer gehinderd door kennis van zaken.