In februari 2003 kreeg het gerecht voor het eerst lucht van de mensensmokkel van de “koning van de Congolese rumba”. Op Brussels Aiport werden toen 15 Congolezen onderschept die zogezegd zijn begeleidingsband waren. Geen van hen had een instrument bij of kende een lied van de Congolese vedette. Elf van hen werden onmiddellijk gerepatrieerd. Vier van hen vroegen asiel aan en verklaarden daarbij dat ze hun reispapieren, die door het Belgisch ministerie van Buitenlandse Zaken waren verstrekt, voor 3.500 euro hadden gekocht bij Papa Wemba.

Tussen 2004 en 2006 lag het gerechtelijk onderzoek stil. Het proces kon uiteindelijk pas in september 2011 van start gaan. De rechter oordeelde daarom dat de redelijke termijn overschreden was en gaf Wemba en een tweede verdachte een celstraf van elk 15 maanden met uitstel en een boete van 22.000 euro, waarvan de helft met uitstel. Een derde en vierde verdachte kregen eveneens voorwaardelijke celstraffen en boetes.

Uit het onderzoek bleek dat Papa Wemba zich al eerder had ingelaten met mensensmokkel. Hij was ook niet de enige Congolese muzikant die dat deed. In die periode verkochten Congolese muzikanten die in West-Europa optraden regelmatig visa en reisdocumenten voor veel geld aan kandidaat-vluchtelingen.

Het Franse gerecht had eveneens lucht gekregen van die handel, en pakte Papa Wemba in 2003 op in de buurt van Parijs. Hij zat toen vier maanden in de cel en werd een jaar later veroordeeld tot 30 maanden cel, waarvan 26 met uitstel en een boete van 10.000 euro. Zijn echtgenote en zeven andere verdachten werden toen ook veroordeeld.

Papa Wemba stond in 2010 nog op de affiche van het Brusselse festival Couleur Café.